व्यवसायात उधारी समजून वापरा
अनेक लहान व्यवसायांमध्ये एक प्रश्न वारंवार समोर येतो. उधारी द्यावी का टाळावी?
घरातून किंवा छोट्या दुकानातून व्यवसाय करणाऱ्या अनेक महिलांना हा अनुभव येतो. ग्राहक म्हणतो, आज माल द्या, पैसे उद्या देतो. ग्राहक ओळखीचा असल्यामुळे आपण विश्वासाने उधारी देतो.
पण काही वेळा पैसे वेळेवर मिळत नाहीत. हळूहळू उधारी वाढते आणि व्यवसायात रोख पैशांची कमतरता जाणवू लागते.
म्हणून उधारी ही पूर्णपणे चुकीची गोष्ट नाही. पण ती समजून आणि मर्यादेत वापरणे आवश्यक आहे.
उधारीचे महत्त्व
व्यवसायात उधारीमुळे अनेक वेळा विक्री वाढते. ग्राहकाला थोडी सवलत मिळते आणि व्यापाऱ्याला ग्राहक टिकवता येतो.
मोठ्या व्यापारात तर क्रेडिट पद्धतीमुळेच बाजार वाढला आहे. अनेक कंपन्या आणि व्यापारी उधारीच्या व्यवहारावरच काम करतात.
पण लहान व्यवसायात परिस्थिती थोडी वेगळी असते. जर उधारीचे नियोजन नसेल तर विक्री वाढूनही हातात पैसे राहत नाहीत.
म्हणून उधारी ही एक साधन आहे. पण ती नियंत्रणात ठेवणे आवश्यक आहे.
एक साधं उदाहरण
सांगलीतील एका महिलेने घरातून किराणा वस्तू विक्रीचा छोटा व्यवसाय सुरू केला. सुरुवातीला तिने सर्व ग्राहकांना उधारी द्यायला सुरुवात केली. कारण ग्राहक टिकवायचे होते.
काही महिन्यांनी तिला लक्षात आलं की विक्री वाढत आहे, पण हातात पैसे कमी आहेत.
मग तिने एक छोटा बदल केला. तिने काही स्पष्ट नियम ठरवले. फक्त नियमित ग्राहकांनाच मर्यादित उधारी दिली आणि पैसे घेण्यासाठी ठराविक दिवस निश्चित केले.
हळूहळू परिस्थिती सुधारू लागली. विक्रीही चालू राहिली आणि रोख व्यवहारही व्यवस्थित होऊ लागले.
प्रत्यक्षात काय करता येईल
उधारी देताना स्पष्ट नियम ठेवा. कोणाला आणि किती उधारी द्यायची हे आधीच ठरवा.
उधारीची नोंद ठेवण्याची सवय लावा. वहीत किंवा मोबाईलमध्ये प्रत्येक व्यवहार लिहून ठेवा.
उधारीची मर्यादा ठेवा. व्यवसायाच्या क्षमतेपेक्षा जास्त उधारी देऊ नका.
पैसे देण्याची तारीख आधीच ठरवा. ग्राहकांना स्पष्ट सांगा की पैसे कधी द्यायचे आहेत.
रोख विक्रीलाही प्रोत्साहन द्या. काही वेळा छोट्या सवलतीमुळे ग्राहक रोख व्यवहार करण्यास तयार होतात.
लक्षात ठेवण्यासारखी गोष्ट
व्यवसायात विश्वास महत्त्वाचा असतो. पण त्यासोबत शिस्त आणि योग्य नियोजनही तितकंच महत्त्वाचं असतं.