“Stree Shakti Package” योजना : महिला उद्योजकांसाठी विशेष कर्जसुविधा

भारतामध्ये महिला उद्योजकतेला चालना देण्यासाठी केंद्र व राज्य शासन तसेच वित्तीय संस्था विविध योजना राबवत आहेत. महिलांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम बनवणे, त्यांना व्यवसायासाठी सुलभ कर्ज उपलब्ध करून देणे आणि उद्योजकतेत त्यांचा सहभाग वाढवणे हा या योजनांचा मुख्य उद्देश आहे. अशाच योजनांपैकी एक म्हणजे स्टेट बँक ऑफ इंडियाची “Stree Shakti Package” योजना.

ही योजना विशेषतः महिलांच्या मालकीच्या किंवा महिलांच्या नियंत्रणाखालील उद्योगांना सवलतीच्या अटींवर कर्ज उपलब्ध करून देण्यासाठी तयार करण्यात आली आहे.

पात्रता निकष (Eligibility)

Stree Shakti Package अंतर्गत कर्ज मिळण्यासाठी व्यवसाय महिला उद्योजकांच्या मालकीचा किंवा व्यवस्थापनाखाली असणे आवश्यक आहे. महिला उद्योजकाची व्याख्या MSME विभागाच्या शिफारशीप्रमाणे लागू होते.

महिला उद्योजक व्यवसाय म्हणजे:

• लघुउद्योग / उद्योगसंबंधित सेवा / व्यवसाय उपक्रम,

• जो एक किंवा अधिक महिलांकडून चालवला जातो,

• आणि ज्यामध्ये किमान 51% भागभांडवल महिलांचे असणे आवश्यक आहे
  (भागीदार, भागधारक, प्रायव्हेट लिमिटेड कंपनीतील संचालक किंवा सहकारी संस्थेतील सदस्य म्हणून).

या योजनेअंतर्गत खालील क्षेत्रांतील महिला उद्योजक पात्र ठरतात:

• किरकोळ व्यापार (Retail Trade)

• उत्पादन (Manufacturing)

• सेवा उद्योग (Services)

• व्यावसायिक महिला – जसे की डॉक्टर, ब्युटीशियन, आर्किटेक्ट, चार्टर्ड अकाउंटंट इत्यादी.

कर्जाची रक्कम (Loan Amount)

Stree Shakti Package अंतर्गत कर्ज Term Loan किंवा Working Capital स्वरूपात दिले जाऊ शकते. कर्जाची रक्कम अर्जदाराच्या प्रोफाइलनुसार निश्चित केली जाते. मार्गदर्शक तत्त्वे पुढीलप्रमाणे आहेत:

• किरकोळ व्यापारी: ₹50,000 ते ₹2 लाख

• व्यवसाय उद्योग: ₹50,000 ते ₹2 लाख

• व्यावसायिक महिला: ₹50,000 ते ₹25 लाख

• SSI (Small Scale Industry): ₹50,000 ते ₹25 लाख

ही योजना महिलांसाठी असल्यामुळे मार्जिनमध्ये सवलत दिली जाते. तसेच व्याजदर बँकेच्या बेस रेटशी संलग्न असलेला स्पर्धात्मक फ्लोटिंग रेट असतो.

तारण (Collateral) बाबत सवलत

महिला उद्योजकांच्या MSME उद्योगांना ₹10 लाखांपर्यंतचे कर्ज देताना कोणतेही तारण आवश्यक नसते.

तसेच ₹100 लाखांपर्यंतचे कर्ज जर Credit Guarantee Fund Trust for Micro and Small Enterprises (CGTMSE) अंतर्गत कव्हर केले जाऊ शकते, तर त्यासाठीही तारणाची आवश्यकता नसते.

मात्र ₹1 कोटीपेक्षा जास्त कर्जासाठी किंवा अर्जदाराच्या आर्थिक प्रोफाइलनुसार तारण आवश्यक ठरू शकते.

आवश्यक कागदपत्रे (Documents Required)

कर्ज अर्ज करताना खालील कागदपत्रांची आवश्यकता असू शकते:

ओळख व पत्त्याचा पुरावा

• मतदार ओळखपत्र / पासपोर्ट / ड्रायव्हिंग लायसन्स / पॅन कार्ड

• वीज बिल / टेलिफोन बिल / मालमत्ता कर पावती

• व्यवसायाचा पत्ता पुरावा

व्यवसायाशी संबंधित कागदपत्रे

• मागील तीन वर्षांचे बॅलन्स शीट व आयकर विवरणपत्र

• कंपनीचे Memorandum & Articles of Association / भागीदारी करार

• प्रोत्साहक व हमीदारांचे मालमत्ता-जबाबदारी विवरण

• भाडेकरार (जर जागा भाड्याची असेल)

• प्रदूषण नियंत्रण मंडळाची परवानगी (लागू असल्यास)

• SSI नोंदणी (लागू असल्यास)

प्रकल्प अहवाल (Project Report)

Term Loan साठी:

• खरेदी करावयाच्या यंत्रसामग्रीची माहिती

• पुरवठादारांची नावे

• उत्पादन क्षमता, विक्री अंदाज

• पुढील 7–8 वर्षांचे नफा-तोटा पत्रक व बॅलन्स शीट अंदाज

• मनुष्यबळाची माहिती

कार्यरत भांडवलासाठी (Working Capital)

• मासिक विक्री, उत्पादन, कच्चा माल, साठा, देणी-घेणी यांचे तपशील

• विद्यमान बँक खात्यांची स्थिती

• इतर बँकांकडून घेतलेल्या कर्जाची माहिती (जर असेल तर)

योजनेचे महत्त्व

Stree Shakti Package ही योजना केवळ आर्थिक सहाय्य देणारी नसून महिलांना स्वावलंबी बनविण्याचे साधन आहे. महिलांच्या नेतृत्वाखालील उद्योगांना सवलतीच्या अटींवर कर्ज उपलब्ध झाल्यास:

• नवीन व्यवसाय सुरू करणे सुलभ होते

• विद्यमान व्यवसायाचा विस्तार शक्य होतो

• रोजगारनिर्मितीला चालना मिळते

• महिलांचा आर्थिक सहभाग वाढतो

निष्कर्ष

महिला उद्योजकतेला चालना देणे हे भारताच्या सर्वांगीण विकासासाठी अत्यंत आवश्यक आहे. State Bank of India ची Stree Shakti Package योजना ही महिलांसाठी एक सक्षम आर्थिक साधन ठरू शकते. योग्य नियोजन, सुस्पष्ट प्रकल्प अहवाल आणि आवश्यक कागदपत्रांसह अर्ज केल्यास महिलांना स्वतःचा उद्योग उभारण्याची किंवा वाढवण्याची मोठी संधी उपलब्ध होते.

महिलांनी या योजनेचा योग्य लाभ घेऊन आर्थिक स्वावलंबनाच्या दिशेने ठाम पावले उचलावीत, हीच अपेक्षा.

StreeShaktiPackage,SBI,WomenEntrepreneurs,WomenInBusiness,MSMELoans,BusinessLoan,WomenEmpowerment,StartupIndia,MakeInIndia,CGTMSE,SmallBusinessIndia,TermLoan,WorkingCapital,FinancialInclusion,WomenLedEnterprise,RetailBusiness,WomenProfessionals,EntrepreneurshipIndia,BankingSupport,EconomicEmpowerment