अनेक महिला उद्योजिका सांगतात की व्यवसाय सुरू केल्यानंतर सर्वात जास्त गोंधळ कोणत्या गोष्टीत होतो तर तो म्हणजे जमाखर्च आणि टॅक्स. सुरुवातीला व्यवसाय सुरू करताना लक्ष उत्पादन, ग्राहक आणि ऑर्डर यावर असते. ऑर्डर मिळते, पैसे येतात, खर्च होतो आणि काम सुरू राहते. पण वर्षाच्या शेवटी टॅक्सचा विषय समोर आला की मनात थोडी भीती निर्माण होते.
खरं म्हणजे टॅक्स हा घाबरण्याचा विषय नाही. तो तुमच्या व्यवसायाच्या आरोग्याचा आरसा असतो. जर आपण त्याकडे फक्त सरकारी सक्ती म्हणून पाहिलं तर त्यात ताण जाणवतो. पण जर त्याकडे व्यवसाय समजून घेण्याचा मार्ग म्हणून पाहिलं तर तो खूप उपयोगी ठरतो. कारण योग्य हिशोब ठेवला तर आपल्याला आपल्या व्यवसायाची खरी स्थिती समजते.
जमाखर्च व्यवस्थित लिहून ठेवणं म्हणजे फक्त कागदपत्र पूर्ण करणं नाही. ते तुम्हाला सांगतं की तुमच्या व्यवसायात नफा किती आहे, खर्च कुठे जास्त होतोय आणि पुढे कसं नियोजन करायचं. अनेक वेळा उद्योजकांना वाटतं की हिशोब ठेवण्यासाठी मोठं अकाउंटिंग सिस्टीम लागेल. पण प्रत्यक्षात सुरुवातीला एक साधी वहीसुद्धा पुरेशी असते.
उदाहरण म्हणून पाहू. सीमा नावाची एक महिला घरातून मसाले विकण्याचा व्यवसाय करते. सुरुवातीला ती फक्त ऑर्डर आणि पैसे लक्षात ठेवत होती. पण वर्षभरानंतर तिला जाणवलं की खर्च जास्त होत आहे आणि नफा किती होतोय हे स्पष्ट दिसत नाही. मग तिने एक साधी सवय सुरू केली. दररोजच्या विक्री आणि खर्चाची नोंद छोट्या वहीत लिहायला सुरुवात केली. काही महिन्यांनंतर तिला स्पष्ट दिसू लागलं की कोणते मसाले जास्त विकले जातात आणि कुठे अनावश्यक खर्च होतो. त्यानुसार तिने काही बदल केले. परिणाम असा झाला की तिचा नफा वाढू लागला आणि टॅक्सची भीतीही कमी झाली.
तुम्हीही काही सोप्या सवयी अंगीकारून हा विषय खूप सोपा करू शकता. दररोजचा छोटा जमाखर्च लिहून ठेवा. दिवसभरात किती विक्री झाली आणि कोणता खर्च झाला हे रोज पाच मिनिटांत वहीत नोंदवा. व्यवसायाचे पैसे आणि घरचे पैसे वेगळे ठेवा. शक्य असेल तर व्यवसायासाठी एक वेगळं बँक खाते वापरा. महिन्याच्या शेवटी एकदा हिशोब पाहा. कोणत्या वस्तू जास्त विकल्या जातात आणि कुठे खर्च वाढतोय हे सहज लक्षात येईल.
याशिवाय एखाद्या अनुभवी व्यक्तीकडून किंवा अकाउंटंटकडून वर्षातून एकदा मार्गदर्शन घेतलं तर टॅक्सचा विषय अधिक स्पष्ट होतो. सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे जमाखर्चाकडे भीतीने नाही तर समजून घेण्याच्या दृष्टीने पाहा. हीच सवय तुमच्या व्यवसायाला मजबूत बनवते.
ज्या उद्योजिकेला आपल्या व्यवसायाचा हिशोब समजतो, तिच्या यशाचा पाया मजबूत असतो. प्रत्येक महिलेमध्ये व्यवसाय उभा करण्याची ताकद असते. थोडी माहिती, थोडी शिस्त आणि योग्य मार्गदर्शन मिळालं तर घरातून सुरू झालेला छोटा व्यवसायही मोठ्या यशाकडे जाऊ शकतो.
